Akşam saat dokuz. Görüntülü toplantının tam ortasında ekran dondu, karşımdaki dondu, ses gitti. Modeme baktım: ışıklar kırmızıda yavaş yavaş yanıp sönüyor, yani yeniden başlıyor. Bilinen dua devreye girdi: modemi kapat, on dakika bekle, aç. Bu sahne günde üç kez tekrarlanıyordu. Konuştuğum herkes “bende de oluyor” deyince pes etmeye ramak kaldım ama etmedim. İki hafta sürecek bir sorun avına girdim ve sonunda bulduğum şeye önce güldüm, sonra utandım.
Konu İçeriği
Önce Kolay Suçlu: İnternet Sağlayıcım
Herkes gibi ben de önce hattan şüphelendim. Destek hattını aradım; karşımdaki kişi hatamızı sorguladı, “hattanızda sorun görünmüyor” dedi ve modemi kapatıp açmamı istedi. Açtım. Sorun devam etti. Ertesi gün aradım, aynı cevap. Üçüncü aramada artık ezberden anlatıyordum: “Hız sorunu değil bu, bağlantı tamamen düşüyor, modem yeniden başlıyor.”
İşin ilginç tarafı hız testinde her şey mükemmeldi. 300 Mbps’nin üzerinde sonuçlar geliyordu ama akşam toplantısı ortasında bağlantı gidiyordu. O zaman öğrendiğim ilk ders bu oldu: hız sorunu ile bağlantı kopması iki ayrı hastalık. Hız testi güzel görünce sağlayıcı “sorun yok” diyor, haklı da olabiliyor. Aradaki farkı görmek isteyenlere internet sağlayıcılarının trafikte neleri gördüğünü anlattığım yazıyı öneririm.
Log Tutmaya Başladım
Tahminle gitmek olmuyordu; veriyle gitmeye karar verdim. Bilgisayarıma basit bir izleme kurdum: dakikada bir ping at, bağlantı düşerse saati ve süreyi kaydet. On dört gün boyunca her şeyi kaydettim. Tablo benim için konuşmaya başladı:
| Zaman | Süre | Not |
|---|---|---|
| Hafta içi 20:00–23:00 | 1–3 dk | En yoğun dilim, günde 2–3 kez |
| Öğle 12:00–13:00 | ~1 dk | Ara sıra |
| Sabah 07:00–09:00 | — | Neredeyse hiç |
| Hafta sonu | 1–2 dk | Hafta içinden az |
Desen açıktı: akşam saatleri ve gündüz sıcaklığı. Kopmalar kısa sürüyordu ama modem her seferinde tamamen yeniden başlıyordu. Kablolu bilgisayarda da yaşanıyordu; yani sorunun kablosuz ağla ilgisi yok gibiydi. Bu ipucu büyük ölçüde WiFi’ı aklıyordu.
Kablo, Kanal, Modem — Tek Tek Elendim
Sırayla gittim. WiFi kanalını değiştirdim; komşular 2.4 GHz’de kalabalıktı ama sonuç değişmedi. Zaten kablodayken de kopuyordu. Ethernet kablosunu değiştirdim; değişen bir şey yok. Sağlayıcıdan teknik ekip istedim, gelen kişi dağıtıcıdan eve kadar hattı ölçtü: temiz çıktı. “Bende sorun yok, modemde var” cümlesiyle kapıyı kapattı.
Gerçek zanlıya en son baktım: modem kendisi. Televizyon dolabının içinde, diğer cihazların arasında, üstü kapalı bir şekilde duruyordu. Dokunduğumda sıcaklığı elim hissetti. Kapağı açtım, modemi dışarı aldım; bir de adaptörüne baktım ki modem yıllar önce değişmiş ama adaptör eskisinden kalma, üstelik orijinal olmayan bir kopyaydı. Voltaj düşüp toparlandıkça modem kendini yeniden başlatıyordu. Akşam saatlerinde evdeki yük ve dolabın içindeki ısı artınca da durum kötüleşiyordu. Ucuz bir orijinal adaptörle değiştirdim. Otuz gün geçti: sıfır kopma.
Çıkardığım Kontrol Listesi
- Önce kabloyla test edin: Kopma Ethernet’te de varsa WiFi masum demektir; aramayı daraltırsınız.
- Log tutun: Sağlayıcıya “bazen kopuyor” demekle “dün 21.14’te 90 saniye koptu” demek arasında dağlar var. İkincisi iş açtırır.
- Modemi kapalı dolaba hapsetmeyin: Isınma gerçek. Cihaz nefes alsın.
- Adaptörü ve kabloyu hafife almayın: Zincirin en ucuz halkası bazen en kritik olanı. Benim iki haftamı yedi.
- Firmware’e bakın: Modem yazılımı güncellemesi bazı döngüsel yeniden başlatmaları çözüyor.
- Kapsama sorunuyla karıştırmayın: Evde köşelerde sinyal zayıfsa o başka hastalık; onun hikâyesini mesh WiFi kurulumu yazımda anlattım.
Bu arada bağlantınız kopmuyor ama yavaşsa, o da apayrı bir dosya: interneti yavaşlatan gizli sebepleri derlediğim yazı çoğu kişinin bilmediği nedenleri sıralıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Günde kaç kez kopma normaldir?
Hedef sıfır olmalı. Fiber hatlarda çok nadir, saniyelik paket kayıpları olabilir ama günde üç kez tam kopma kesinlikle normal değil. Durumu böyleyse arıza kaydı açtırın; elinizde log varsa işiniz çok daha kolay.
Kopmaları nasıl kaydederim?
Bilgisayarda ücretsiz ping izleyici programlar var; bir tanesini kurup günlerce bırakın. Modemin yönetim sayfasındaki sistem günlüğü de yeniden başlatma kayıtlarını tutuyor, oraya bakın. İki haftalık veri, tahminin önüne geçer.
Modem kaç yılda bir değişmeli?
Genel kabul dört-beş yıl. Benim modem daha gençti ama adaptörü eskiden kalmaydı. Cihaz değiştirmeden önce parçalarını da şüpheli listesine yazın; bazen modem masum, yanındaki parça suçlu.
Hangi durumda suçlu gerçekten sağlayıcıdır?
Logunuzda net bir saat deseni yoksa, hattan eve ölçüm kötüyse ya da aynı mahallede herkeste aynı anda kopuyorsa. O zaman ısrarla arıza kaydı isteyin ve mümkünse komşularınızın kayıtlarına da atıf yapın. Tek başına “bende de var” lafı yetmez.
Mesh sistem bu sorunu çözer mi?
Çözmez. Mesh ağ kapsama ve dolaşım sorununu çözer; bağlantının kendisi kopuyorsa suç bazen hatta, bazen modemdedir. Önce teşhis, sonra ekipman. Ben teşhisi atlattığım için iki hafta kaybettim.
Sonuç
İki haftalık dedektiflik, sonunda düşük maliyetli bir adaptörle bitti. Kızgın mıyım? Biraz. Ama öğrendiğim şey pahalı bir dersenin ucuz dersi: en basit açıklama genelde doğru çıkar. Karmaşık senaryoları (hatta, kanala, komşunun ağına) elerken en ucuz parça masum duruyordu. Artık değil.
Bağlantınız günde birkaç kez düşüyorsa bu yazıyı kapatmadan önce şunu yapın: modeme dokunun, sıcaksa yerini değiştirin; adaptörün markasına bakın, tanımadıysanız şüphelenin. Belki sizin de iki haftanız bir parçayla kurtulur.
