İlk Mac’imi 2014’te aldım. O sıralar üniversitedeydim, birikmiş paramın hesini bir MacBook Air’e yatırmıştım. Etrafımdaki herkes Windows kullanıyordu, ben ters köşeye yatmıştım. O günden bugüne macOS’un her sürümünü kullandım ve inanın bana, Apple’ın o “kusursuz” imajının arkasında epeyce komik, sinir bozucu ve şaşırtıcı hikaye var. Bugün size yıllar içinde bizzat yaşadığım veya derinlemesine araştırdığım macOS bug’larını ve gizli özelliklerini anlatacağım.
Konu İçeriği
O Ünlü DS_Store Faciası
macOS’un enikonu sinir bozucu özelliklerinden biri o .DS_Store dosyalarıdır. Bilgisayarıma USB takıp dosya aktarırken fark ettim ki her klasörde gizli bir .DS_Store dosyası beliriyor. Windows kullanan arkadaşlar sürekli “bu dosyalar ne?” diye soruyordu. Açıklayamıyordum çünkü ben de tam bilmiyordum.
Sonra araştırdım. Meğer .DS_Store, macOS’un klasör görünüm ayarlarını sakladığı bir sistem dosyası. Yani bir klasörde simgeleri büyük mü gösterdin, sıralamayı tarihe göre mi ayarladın hepsi bu dosyaya yazılıyor. Sorun şu ki macOS, bu dosyayı USB belleğe de yazıyor. Yani Windows kullanan biri USB’yi taktığında her klasörde bu gereksiz dosyayı görüyor. Apple bunu yıllarca düzeltmedi.
Hâlâ hatırlıyorum, tezimi PDF’e çevirip hocama USB ile verecektim. Hocam Windows kullanıyordu. USB’yi taktı, ekranda onlarca .DS_Store dosyası belirdi. “Bunlar virüs mü?” dedi. Hayır dedim, sadece Apple’ın küçük bir hatıralığı.
TextEdit’in Safa Kalpli Not Defteri Olayı
Bir gün kod yazmam gerekiyordu. Hızlıca bir .html dosyası oluşturmak istedim, TextEdit’i açtım, HTML kodlarını yazdım, kaydettim. Tarayıcıda açtım sayfa tamamen bozuk çıktı. Saatlerce kodu kontrol ettim, hata bulamadım.
Meğer TextEdit varsayılan olarak “Rich Text” modunda açılıyormuş. Yani ben düz metin yazdığımı sanırken, TextEdit arka planda tüm yazdıklarıma formatlama ekliyormuş. HTML dosyasının içine gizli formatlama karakterleri karışmış, tarayıcı da bunu tabii ki anlayamamış. Çözüm mü? TextEdit menüsünden Tercihler’e girip “Plain Text” moduna almak. Bu ayarı bir kez yaptıktan sonra hayatım değişti ama o güne kadar epeyce saç baş yoldum.
macOS Ventura’daki System Settings Fırtınası
macOS Ventura (2022) ile Apple, System Preferences’ı tamamen yeniden tasarladı ve adını System Settings koydu. Yeni tasarım iOS’tan esinleniyordu, sidebar menü vs. güzel duruyordu ama bir sorunu vardı: Her şey farklı bir yere taşınmıştı.
Wi-Fi ayarını değiştirecektim bulamadım. Ekran parlaklığını ayarlayacaktım üç tık fazla uzağa taşınmıştı. Sharing ayarlarını açacaktım adı değişmiş, yeri değişmiş, ikon bile değişmişti. Yıllardır macOS kullanan biri olarak kendimi yeniden öğrenmeye çalışan bir çaylak gibi hissettim. MacRumors’un 2022 anketine göre, macOS Ventura kullanıcılarının %42’si yeni System Settings tasarımını kafa karıştırıcı bulmuştur. Ben de o %42’ye girenlerdenim.
O Muhteşem Sudo Terminal Easter Egg’i
Bu benim en sevdiğim. Terminal’de sudo komutunu kullanırken yanlış parola girerseniz normalde “Sorry, try again” yazısı çıkar. Ama eğer sudo’yu beş kez yanlış girerseniz sudo size hakaret etmeye başlar. Evet, doğru okudunuz.
Şunlar gibi mesajlar çıkar: “You can’t come in here with that attitude!”, “I’ve seen better passwords on a sticky note under a keyboard”. Apple geliştiricilerinin mizah anlayışı işte burada ortaya çıkıyor. Bu özellik macOS’un BSD mirasından gelir ve FreeBSD kaynak kodundaki bir Easter egg’tir. Yıllardır oradadır ve hâlâ çalışır.
Quick Look’taki Gizli Pencere Hilesi
Bu keşif tamamen tesadüftü. Bir gün boş bir dosya seçiliyken Space tuşuna bastım (Quick Look açılır). Boş bir önizleme penceresi açıldı. Sonra fark ettim ki bu pencere aslında sürüklenebilir bir üst katman. Pencereyi kenara çektim, altından masaüstü göründü. Bu “Quick Look penceresi masaüstü erişimi” aslında bir bug gibi başlamış ama Apple düzeltmemiş ve zamanla bir özellik haline gelmiş.
Mission Control’ün Uçan Pencereler Bug’ı
macOS Catalina’da Mission Control’u açtığımda (üç parmakla yukarı kaydırma), bazen pencereler düzgün dizilmiyordu. Bir pencere ekranın dışına taşıyor, bir diğeri yarım görünüyordu. Bu o kadar sık oluyordu ki neredeyse alışmıştım.
Sonra öğrendim ki bu, macOS’un pencere yönetim algoritmasındaki bilinen bir bug. Özellikle harici monitör kullandığınızda ve ekran çözünürlüğü değiştiğinde tetikleniyor. Apple bunu macOS Monterey’de büyük ölçüde düzeltti ama hâlâ ara sıra karşılaşıyorum. External monitör ve MacBook ekranı birlikte kullanıyorsanız, pencereleriniz bazen “uçuyorsa” suçlu Mission Control.
Dock’taki Gizli Zıplama Ayarları
macOS’ta Dock’taki bir uygulamaya tıklayınca ikon bir kez zıplar. Ama az bilinen bir detay var: Terminal’de zıplama animasyonunun süresini değiştirebilirsiniz. Veya tamamen kapatabilirsiniz. defaults write com.apple.dock launchanim komutuyla oynayarak Dock’un davranışını kişiselleştirebilirsiniz.
Bir diğer gizli Dock hilesi: Tüm zıplama animasyonlarını kapatıp tamamen “ciddi” bir Dock elde edebilirsiniz. Ama bence zıplayan ikonlar macOS’un karakterini oluşturuyor, neden kaldırasınız ki?
Safari’nin Gizli Debug Menüsü
Mac’le uğraşan herkesin bilmesi gereken bir gizli özellik: Safari’nin Debug menüsü. Varsayılan olarak kapalıdır ama Terminal’de defaults write com.apple.Safari IncludeInternalDebugMenu 1 yazıp Safari’yi yeniden başlattığınızda menü çubuğunda “Debug” sekmesi belirir.
Bu menüde neler var? HTTP header’ları inceleyebilir, cache’i temizleyebilir, JavaScript performansını ölçebilir ve web geliştiriciler için onlarca yararlı araç bulunur. Web geliştiricisi değilseniz muhtemelen işinize yaramaz ama “gizli bir menü keşfettim” hissi her zaman tatmin edicidir.
Yıllar Sonra Geldiğim Sonuç
Mac’le geçirdiğim on yılda öğrendiğim şey şu: Mükemmel işletim sistemi yok. Windows’un bug’ları var, macOS’un bug’ları var, Linux’un bile bug’ları var. Ama macOS’taki bug’ların bir farkı var: Genellikle “sevimli” oluyorlar. Bir dosya fazladan kopyalanıyor, bir animasyon tuhaf çalışıyor, bir ayar paneli gizleniyor can sıkıcı ama felaket değil.
Easter egg’ler ise Apple’ın ciddi, minimalist yüzünün arkasındaki o nadiren görünen “eğlenmeyi seven” tarafı gösteriyor. Terminal’de size hakaret eden bir sudo komutu, Dock’ta sonsuza kadar zıplayan bir ikon, Quick Look’ta sürpriz bir detay… Bunlar macOS’u kullanmayı biraz daha eğlenceli kılan şeyler. Ve dürüst olmak gerekirse, bu tür detayları keşfetmeden bir işletim sistemini gerçekten tanımış sayılmazsınız.
Sıkça Sorulan Sorular
DS_Store dosyalarını nasıl gizlerim?
Terminal’de defaults write com.apple.finder AppleShowAllFiles -bool false yazıp killall Finder yazın. Bu komut gizli dosyaları Finder’da gizler. USB’ye kopyalama sırasında oluşmasını tamamen engellemek için ayrı bir çözüm yoktur, bu Apple’ın bilinen bir tasarım kararıdır.
TextEdit’i varsayılan plain text yapabilir miyim?
Evet. TextEdit’i açın, üst menüden TextEdit menüsüne tıklayın, Preferences (Ayarlar) seçin, “New Document” sekmesine geçin ve “Plain text” seçeneğini işaretleyin. Bundan sonra her yeni dosya düz metin olarak açılır, kod yazarken format karışmaz.
macOS’ta God Mode benzeri bir şey var mı?
Windows’taki God Mode gibi tek bir klasörde tüm ayarları gösteren resmi bir özellik yok. Ama Terminal komutlarıyla birçok gizli ayara ulaşabilirsiniz. defaults read komutu ile uygulama ayarlarını okuyabilir, defaults write ile değiştirebilirsiniz.
Safari Debug menüsünü nasıl kapatırım?
Terminal’de defaults write com.apple.Safari IncludeInternalDebugMenu 0 yazıp Safari’yi yeniden başlatın. Debug menüsü kaybolur. Veya Safari ayarlarında Advanced sekmesinde “Show Develop menu in menu bar” seçeneğini kullanarak daha güvenli bir alternatife ulaşabilirsiniz.
